System „OLZA” – oczyszczanie i odprowadzanie wód górniczych

Prowadzenie wydobycia węgla kamiennego, rud

miedzi, czy też innych surowców wymaga stałego

odwodnienia wyrobisk górniczych. Wody górnicze

500 metrów pod ziemią lub głębiej zawierają duże

ilości soli. Pod tym względem przypominają wodę

bałtycką.

W celu zabezpieczenia rzek i zbiorników wodnych

przed  degradacją słonymi wodami górniczymi 

został zbudowany system „Olza”. Obejmuje on

oczyszczanie wód z zawiesiny, z jonów baru oraz radu. Zapewnia też  maksymalne

wykorzystanie wód słonych do celów technologicznych kopalń. Pozostałe wody dozowane

są z kopalnianych zbiorników retencyjno-dozujących do rzeki Odry w miejscowości Olza.

Systemem „Olza” objęto odprowadzanie wód z pięciu kopalń Jastrzębskiej Spółki

Węglowej S.A.:

• KWK „Borynia” w Jastrzębiu Zdroju,
• KWK „Jas-Mos” w Jastrzębiu Zdroju,
• KWK „Krupiński” w Suszcu,
• KWK „Pniówek” w Pawłowicach,
• KWK „Zofiówka” w Jastrzębiu Zdroju,

wody górnicze z 3-kopalń należących do Kompani Węglowej S.A.:

• KWK „Chwałowice” w Rybniku,
• KWK „Jankowice” w Rybniku,
• KWK „Marcel” w Radlinie,

oraz  wody zasolone ujmowane z rowów opaskowych odwadniających składowiska

odpadów górniczych w Jastrzębiu Zdroju i w Pawłowicach.

Poprzez wyrobiska kopalni „Borynia” odwadniana jest nieczynna Kopalna „Żory”. Kopalnia

„Jas-Mos” odwadnia oprócz własnych wyrobisk także wyrobiska nieczynnej Kopalni 

„Moszczenica”.  Kompania Węglowa S.A. realizuje zadanie obejmujące włączenie

do systemu „Olza” wód dołowych z Kopalni „Rydułtowy” oraz z nieczynnej Kopalni „Rymer”.

Wraz z zakończeniem tego zadania system „Olza”  obejmie łącznie odwadnianie dziewięciu

czynnych oraz trzech nieczynnych  kopalń.

Wody dołowe zawierające zawiesinę, jony baru lub radu zostają oczyszczone na terenie kopalń. Ze względu na zasolenie wód kopalnianych na poziomie około 20.000 mg Cl/l,

wprowadzanie tych wód do rzeki jest ściśle dostosowywane do wielkości przepływu oraz

od stężenia soli w rzece przed przekrojem dozowania wód górniczych. Rzeki Odra i Olza

dopływając z Czech zawierają już  ok. 450 ton sumy jonów Cl i SO₄. Kolektorem „Olza”

wprowadza się także około 450 ton tych jonów  w ciągu doby.

Stan Odry  monitorujemy korzystając z internetowego dostępu do pomiarów rzek

dokonywanych zarówno na terenie Republiki Czeskiej jak i na terenie Polski.

Natężenia przepływu Odry i Olzy odczytujemy z czeskich stacji monitoringowych 

w Bohuminie i w Vernowicach. Stężenie jonów Cl i SO₄ przed dozowaniem obliczamy

w oparciu  o pomiary konduktywności w Godowie na rzece Olzie i w Chałupkach

na rzece Odrze. Kontrola zasolenia Odry  po dozowaniu wód górniczych

prowadzona jest  poprzez stację monitoringową w Krzyżanowicach.  Pomiary zasolenia

dokonywane są także przez nasze laboratorium badawcze wody i ścieków.
Dyspozytor systemu „Olza” dla optymalnego prowadzenia ruchu pompowni wykorzystuje

program komputerowy „Olza – dyspozytor”. Parametry techniczne (ciśnienia, przepływy)

w rurociągach kontrolowane są poprzez stałą łączność GSM. Wody zasolone wprowadzane

są do rzeki  poprzez 51 dysz  rozmieszczonych w dnie na całej szerokości koryta Odry, 

co umożliwia wymieszanie wód na krótkim odcinku rzeki.

System „Olza” ochrania około 150 km małych rzek, zbiornik Rybnik na rzece Rudzie oraz

zbiornik Łąka na rzece Pszczynce. Funkcje retencyjno-dozujące oparte na precyzyjnym

monitoringu pozwalają zmniejszyć maksymalne stężenia soli w Odrze o ponad 60 %

Prowadzone są prace dla zwiększenia pojemności retencyjnej do 850.000 m³, co pozwoli

na dwumiesięczny okres gromadzenia wód  słonych w czasie susz.

Schemat systemu retencyjno–dozującego (proszę kliknąć w obrazek, aby powiększyć)

  Wersja do wydruku   Poleć znajomemu